بخش اول: نقش عفونتهای ویروسی در ایجاد خودایمنی
بیماریهای خودایمنی زمانی ایجاد میشوند که سیستم ایمنی توانایی تشخیص اجزای خودی از غیرخودی را از دست بدهد.
عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز این اختلالات نقش دارند و عفونتهای ویروسی از محرکهای محیطی مهم محسوب میشوند.
ویروسها میتوانند با برهمزدن تنظیم پاسخ ایمنی، زمینه حمله سلولهای ایمنی به بافتهای بدن را فراهم کنند.
از مهمترین سازوکارهای مطرحشده در این فرایند میتوان به تقلید مولکولی، گسترش اپیتوپ و فعالسازی گذر اشاره کرد.
این مقاله ارتباط عفونتهای ویروسی با بیماریهای خودایمنی و شواهد جدید مرتبط با کووید-۱۹ را بررسی میکند.
بخش دوم: تحمل ایمنی و سازوکارهای التهاب
تحمل ایمنی فرایندی است که از واکنش سیستم ایمنی علیه سلولها و بافتهای خودی جلوگیری میکند.
این فرایند از دو مسیر اصلی تحمل مرکزی و تحمل محیطی انجام میشود که در حذف یا مهار سلولهای خودواکنشگر نقش دارند.
اختلال در عملکرد این سازوکارها میتواند زمینهساز بروز بیماریهای خودایمنی شود.
از سوی دیگر، التهاب طولانیمدت و افزایش سیتوکینهای پیشالتهابی ممکن است پاسخهای ایمنی را از حالت طبیعی خارج کند.
فعالشدن بیشازحد گیرندههای شناسایی پاتوژن و اینفلامازومها نیز در برخی فرایندهای التهابی و خودایمنی نقش دارد.
بخش سوم: ارتباط ویروسها با بیماریهای خودایمنی
مقاله ارتباط عفونتهای ویروسی را با بیماریهایی مانند آرتریت روماتوئید، لوپوس، مولتیپل اسکلروزیس و دیابت نوع یک بررسی میکند.
در آرتریت روماتوئید و لوپوس، برخی عفونتهای ویروسی ممکن است با تحریک التهاب و تولید اتوآنتیبادیها در ایجاد بیماری نقش داشته باشند.
در مولتیپل اسکلروزیس، ویروس اپشتین–بار (EBV) از مهمترین عوامل ویروسی مطرحشده است و شواهد قابلتوجهی از ارتباط آن با بیماری وجود دارد.
در دیابت نوع یک نیز ویروسهایی مانند کوکساکی B میتوانند از طریق اثر بر سلولهای بتای پانکراس در فرایند بیماری مشارکت کنند.
بااینحال، نقش دقیق هر ویروس و سازوکارهای ایجاد خودایمنی در همه این بیماریها هنوز به بررسیهای بیشتری نیاز دارد.
بخش چهارم: کووید-۱۹ و چشمانداز پژوهشهای آینده
پس از همهگیری کووید-۱۹، گزارشهایی از بروز برخی بیماریهای خودایمنی پس از عفونت با SARS-CoV-2 منتشر شده است.
مطالعات نشان دادهاند که اختلال در تنظیم سلولهای ایمنی و افزایش سیتوکینهای التهابی میتواند در این ارتباط نقش داشته باشد.
در یک مطالعه کوهورت بزرگ، افزایش خطر بروز چندین بیماری خودایمنی در شش ماه نخست پس از کووید-۱۹ گزارش شد.
با وجود این یافتهها، ارتباط مشاهدهشده لزوماً به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست.
پژوهشهای آینده باید سازوکارهای مولکولی این ارتباط را روشن کرده و نقش عفونتهای ویروسی در آغاز بیماریهای خودایمنی را دقیقتر مشخص کنند.
